Τα λειτουργικά τρόφιμα γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλή τα τελευταία χρόνια, διότι προσφέρουν οφέλη για την υγεία, όπως η ενίσχυση της υγείας ή η μείωση του κινδύνου εμφάνισης ασθενειών. Οι συνηθέστεροι ισχυρισμού υγείας αφορούν τη μείωση της χοληστερόλης ή τη μείωση κινδύνου εμφάνισης ασθενειών, όπως η οστεοπόρωση. Στο άρθρο αυτό όχι μόνο θα μάθεις τι είναι τα λειτουργικά τρόφιμα, αλλά θα προσδιορίσουμε τα οφέλη και τις διαφορές τους από τα απλά τρόφιμα.
Τι είναι τα λειτουργικά τρόφιμα;
Τα λειτουργικά τρόφιμα είναι εκείνα τα τρόφιµα, φυσικά ή εµπλουτισµένα, τα οποία έχουν σύµφωνα µε µελέτες και επίσηµα επιστηµονικά ευρήµατα, συγκεκριµένες ευεργετικές επιδράσεις σε µία ή περισσότερες παραµέτρους υγείας. Τα τρόφιμα αυτά είτε έχουν υποστεί τροποποίηση, έτσι ώστε να αυξηθεί η περιεκτικότητα τους στο οποιοδήποτε συστατικό τους προσδίδει το όφελος για την υγεία του καταναλωτή, είτε έχουν εµπλουτιστεί µε ένα νέο συστατικό µε θετική δράση στην υγεία (π.χ. εµπλουτισµός µε σίδηρο).
Ποιες είναι οι κατηγορίες των λειτουργικών τροφίμων;
Τα λειτουργικά τρόφιμα διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες, ως εξής:
-
Συμβατικά λειτουργικά τρόφιμα
Τα συμβατικά λειτουργικά τρόφιμα είναι τρόφιμα ολόκληρα ή ελάχιστα επεξεργασμένα που περιέχουν φυσικά ευεργετικές ουσίες, όπως τα μύρτιλλα που είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά που υποστηρίζουν την καρδιαγγειακή και την εγκεφαλική λειτουργία.
-
Τροποποιημένα λειτουργικά τρόφιμα
Τα τροποποιημένα λειτουργικά τρόφιμα είναι τρόφιμα που έχουν υποστεί επεξεργασία μέσω εμπλουτισμού, ενίσχυσης, ζύμωσης ή άλλων μεθόδων, με σκοπό την προσθήκη ή την αύξηση συστατικών που προάγουν την υγεία, όπως το γάλα που εμπλουτίζεται με βιταμίνη D.
Γιατί τα λειτουργικά τρόφιμα διαφέρουν από τα απλά τρόφιμα;
Τα λειτουργικά τρόφιμα διαφέρουν από τα απλά τρόφιμα, καθώς παρέχουν περισσότερα θρεπτικά συστατικά σε σχέση με την κλασσική διατροφή. Περιέχουν φυσικές ή προστιθέμενες ουσίες που μπορεί να ενισχύουν μια συγκεκριμένη σωματική λειτουργία ή να συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης ασθενειών.
Η βασική τους διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι τα συμβατικά τρόφιμα παρέχουν κυρίως ενέργεια και βασικά θρεπτικά συστατικά (π.χ. πρωτεΐνες, υδατάνθρακες), ενώ τα λειτουργικά τρόφιμα προσφέρουν τα ίδια οφέλη, με επιπλέον ευεργετική δράση για την υγεία (π.χ.φυτικές ίνες που συμβάλλουν στον έλεγχο της χοληστερόλης).
8 λειτουργικά τρόφιμα και τα οφέλη τους
Παρακάτω έχουμε διαμορφώσει μια λίστα με 8 λειτουργικά τρόφιμα, ώστε να μπορείτε να τα εντάξετε στη διατροφή σας και να επωφεληθείτε από τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά και τις ευεργετικές τους ιδιότητες για την υγεία. Η συστηματική κατανάλωσή τους μπορεί να συμβάλει στο αίσθημα ευεξίας, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και στην υποστήριξη μιας ισορροπημένης και υγιεινής διατροφής.
-
Βρώμη
Η βρώμη περιέχει φυσικά β-γλυκάνες, ένας τύπος διαλυτών φυτικών ινών, που μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της “κακής” LDL χοληστερόλης και στη διατήρηση πιο σταθερών επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
-
Σολομός
Τα ω- 3 λιπαρά οξέα (EPA & DHA) του σολωμούσολομού συμβάλλουν στην υγεία της καρδιάς και μπορουν να μειώσουν τη φλεγμονή.
-
Μύρτιλλα
Οι ανθοκυανίνες και οι πολυφαινόλες, που περιέχονται φυσικά στα μύρτιλλα, προσφέρουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες και μπορούν να συμβάλλουν στην υγεία του εγκεφάλου και της καρδιάς.
-
Γιαούρτι με ζωντανές καλλιέργειες
Αναφέροντας “ζωντανές καλλιέργειες” εννοούμε τα προβιοτικά, δηλαδή τα “καλά” βακτήρια που ενισχύουν την υγεία του εντέρου, την πέψη και την λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
-
Γάλα με βιταμίνη D
Ένα από τα πιο δημοφιλή λειτουργικά τρόφιμα είναι το γάλα που εμπλουτίζεται με βιταμίνη D. Ο εμπλουτισμός αυτός συμβάλλει στην απορρόφηση του ασβεστίου, που περιέχει το γάλα, ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται και η πρόσληψή της βιταμίνης μέσα από την καθημερινή διατροφή.
-
Αυγά εμπλουτισμένα με Ω-3
Ανάμεσα στα λειτουργικά τρόφιμα βρίσκονται και τα αυγά που είναι εμπλουτισμένα με ω-3 λιπαρά, όπου έχει αυξηθεί η περιεκτικότητα σε ω-3 λιπαρά σε σχέση με τα κοινά αυγά. Αυτά ενισχύουν την υγεία της καρδιάς, διότι συμβάλλουν στην αύξηση της καλής (LDL) χοληστερόλης και στη μείωση της κακής (HDL).
-
Μαργαρίνες
Οι µαργαρίνες συχνά εμπλουτίζονται με στερόλες ώστε να αποτελούν πηγή φυτικών στερολών και στανολών. Αυτές, βάσει της βιβλιογραφίας, µειώνουν τη χοληστερόλη και κατά συνέπεια και τον κίνδυνο για καρδιοπάθεια.
-
Δημητριακά πρωινού
Ένα από τα πρώτα τροποποιημένα λειτουργικά τρόφιμα ήταν τα δημητριακά πρωινού εμπλουτισμένα με φυλλικό οξύ. Η ενίσχυση συµβάλουν στη µείωση του κινδύνου εµφάνισης γέννησης βρεφών µε προβλήµατα του νευρικού σωλήνα.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι τα λειτουργικά τρόφιμα το ίδιο με τις υπερτροφές (superfoods);
Τα λειτουργικά τρόφιμα δεν είναι το ίδιο με τις υπερτροφές και η βασική διαφορά είναι ότι τα λειτουργικά τρόφιμα προσφέρουν οφέλη για την υγεία πέραν της βασικής διατροφής και μπορεί να είναι είτε φυσικά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά είτε εμπλουτισμένα.
Υπάρχουν τεχνητά λειτουργικά τρόφιμα;
Ναι, υπάρχουν τεχνητά λειτουργικά τρόφιμα, αλλά συνήθως περιγράφονται με μεγαλύτερη ακρίβεια ως τροποποιημένα, εμπλουτισμένα ή ενισχυμένα τρόφιμα. Τα προϊόντα αυτά παρασκευάζονται με την προσθήκη συστατικών όπως βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες, προβιοτικά, ωμέγα-3 ή φυτικές στερόλες, με σκοπό να προσφέρουν οφέλη για την υγεία.
Υπάρχουν παρενέργειες από την υπερβολική κατανάλωση λειτουργικών τροφίμων;
Ναι, είναι πιθανόν να υπάρχουν παρενέργειες από την υπερβολική κατανάλωση λειτουργικών τροφίμων. Ο κίνδυνος εξαρτάται από το συγκεκριμένο τρόφιμο και από τα συστατικά που έχουν προστεθεί σε αυτό. Δηλαδή, η υπερβολική πρόσληψη ενός συγκεκριμένου θρεπτικού συστατικού από τα λειτουργικά τρόφιμα μπορεί να οδηγήσουν σε υπερβολική πρόσληψη θρεπτικών συστατικών (π.χ. βιταμίνες, φυτικές ίνες) και να έχουν ανεπιθύμητα αποτελεσματα (π.χ. φούσκωμα).
Μπορούν τα λειτουργικά τρόφιμα να βοηθήσουν στην απώλεια βάρους;
Ναι, τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν να συμβάλλουν στην απώλεια βάρους, βοηθώντας στον έλεγχο της πείνας και της συνολικής πρόσληψης θερμίδων και όχι προκαλώντας άμεσα απώλεια βάρους. Επίσης, τα λειτουργικά τρόφιμα είναι συχνά πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και χαμηλά σε θερμίδες, οπότε μπορούν να αντικαταστήσουν συστατικά με υψηλότερη θερμιδική αξία.
Συμπέρασμα
Τα λειτουργικά τρόφιμα μπορούν απλά και εύκολα να ενισχύσουν την υγεία σου, κάνοντας τις σωστές επιλογές τροφών στην καθημερινότητά σου. Είτε τα συμβατικά λειτουργικά τρόφιμα είτε τα τροποιημένα, που έχουν εμπλουτιστεί με σημαντικά θρεπτικά συστατικά, μπορούν να προσφέρουν ποικίλα οφέλη στο ανοσοποιητικό σύστημα στο πλαίσιο ενός ισορροπημένου διαιτολογίου.
Μυρτώ Γαλανή
Διαιτολόγος- Διατροφολόγος
